Uszkodzenie samochodu w leasingu

Aktualności

USZKODZENIE LEASINGOWANEGO SAMOCHODU 
Samochody częściej niż inne składniki majątku trwałego są narażone na uszkodzenia. Zgodnie z umową leasingu leasingobiorca odpowiada w pełni za wszelkie zmniejszenia wartości samochodu, w tym powstałe w związku z wystąpieniem „siły wyższej”, rozumianej szeroko jako klasa wydarzeń spowodowanych zarówno siłami przyrody, jak i  czynnikami społecznymi. Leasingobiorca przede wszystkim ma obowiązek na własny koszt dokonać odpowiednich napraw w celu przywrócenia samochodu do stanu poprzedniego. Nie ponosi odpowiedzialności tylko wówczas, gdy zmniejszenie wartości samochodu jest spowodowane normalnym jego użytkowaniem oraz gdy wyłączną przyczyną szkody była wina leasingodawcy. 
    
W ścisłym związku z ponoszeniem ryzyka uszkodzenia leasingowanego samochodu pozostaje obowiązek jego ubezpieczenia na koszt leasingobiorcy. W praktyce samochód jest ubezpieczany przez leasingodawcę w zakresie OC, AC i NW, a kosztami ubezpieczenia za każdy rozpoczęty rok trwania umowy leasingu jest obciążany leasingobiorca w pełnej wysokości (refakturowanie składek). Dzieje się tak z kilku ważnych względów. Po pierwsze leasingodawca w celu zabezpieczenia swoich interesów narzuca możliwie najszerszy zakres ochrony leasingowanego samochodu. Po drugie ze względu na swoją pozycję oraz dużą ilość zawieranych umów uzyskuje korzystniejsze warunki ubezpieczenia przy znacznie niższych składkach, niż mógłby osiągnąć leasingobiorca, który występuje z pozycji pojedynczego klienta. Leasingobiorca jest natomiast zobowiązany do wypełniania wszystkich obowiązków wynikających z umowy ubezpieczenia. W szczególności dotyczy to obowiązku odpowiedniego zabezpieczenia samochodu. Powinien niezwłocznie powiadomić leasingodawcę i ubezpieczyciela o każdym uszkodzeniu samochodu oraz dokonać wszelkich czynności koniecznych do wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela.
   
Szkody komunikacyjne można podzielić ze względu na wielkość na szkody częściowe (uszkodzenie samochodu) oraz szkody całkowite (kasacja samochodu). Ostateczną decyzję w sprawie kwalifikacji szkody podejmuje ubezpieczyciel, który dokonuje jednocześnie jej wyceny i w razie potrzeby przekwalifikowania z częściowej na całkowitą. Ze względu na likwidację szkody można wyróżnić szkody likwidowane z OC sprawcy (gdy sprawcą uszkodzenia leasingowanego samochodu jest kierujący innym pojazdem) oraz szkody likwidowane z AC (gdy nie jest znany sprawca uszkodzenia lub gdy sam leasingobiorca jest sprawcą uszkodzenia, lub gdy sprawca uszkodzenia nie ma ważnej polisy OC). Dlatego po zgłoszeniu szkody przez leasingobiorcę ubezpieczyciel w pierwszej kolejności sprawdza, czy to on ponosi odpowiedzialność z tytułu danej szkody. Ubezpieczyciel odmówi wypłaty odszkodowania, przykładowo gdy kierujący pojazdem był w stanie po spożyciu alkoholu. Ubezpieczeniem AC nie są bowiem objęte szkody powstałe podczas kierowania pojazdem przez właściciela lub upoważnionego kierowcę w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu, albo pod wpływem narkotyków lub innych środków odurzających.  
    
W razie uszkodzenia samochodu, które nie powoduje wygaśnięcia umowy leasingu, a jest objęte odpowiedzialnością ubezpieczyciela, wysyła on pytanie do leasingodawcy o to, komu wypłacić odszkodowanie. Zazwyczaj odszkodowanie jest przelewane na konto leasingodawcy, który następnie dokonuje przelewu na rzecz leasingobiorcy, jeżeli przywrócił on samochód do stanu poprzedniego oraz nie zalega z żadnymi płatnościami względem leasingodawcy. W razie likwidacji szkody z OC sprawcy, wartość odszkodowania jest równa kwocie netto faktury za naprawę samochodu, która najczęściej jest wystawiana na leasingobiorcę. Koszty VAT za naprawę ponosi leasingobiorca. Jeżeli leasingobiorca prowadzi działalność zwolnioną od VAT, ubezpieczyciel wypłaca wartość brutto z faktury. W razie likwidacji szkody z ubezpieczenia AC ubezpieczyciel zwraca koszty naprawy w zależności od wariantu oraz opcji zawartych w podpisanej umowie. Dlatego jest ważne, aby zakres ubezpieczenia był jak najszerszy, w innym razie leasingobiorca ponosi dodatkowe koszty w postaci dopłaty do naprawy samochodu. 
   
Jeżeli samochód został uszkodzony w sposób uniemożliwiający jego naprawę, umowa leasingu wygasa. Umowa wygasa w dniu otrzymania przez leasingodawcę od ubezpieczyciela oświadczenia, że naprawa samochodu jest ekonomicznie nieuzasadniona. Z chwilą wygaśnięcia umowy leasingu samochód podlega zwrotowi na rzecz leasingodawcy w stanie, w jakim się znajduje. Zazwyczaj tytułem wyrównania poniesionych strat i utraconych przez leasingodawcę korzyści wskutek wygaśnięcia umowy leasingu leasingobiorca jest zobowiązany do zapłaty leasingodawcy odszkodowania umownego w wysokości na przykład równej sumie wszystkich opłat leasingowych bez VAT, które przypadałyby do końca trwania umowy leasingu, powiększonej o wartość końcową samochodu. 
   
Odszkodowanie umowne może być płatne jednorazowo (na podstawie noty obciążeniowej wystawionej przez leasingodawcę ze wskazanym terminem zapłaty) lub w taki sposób, że leasingobiorca płaci na rzecz leasingodawcy, w terminach wnoszenia opłat leasingowych, zaliczki w wysokości równej opłatom leasingowym, które byłyby należne za te miesiące aż do dnia dokonania wypłaty odszkodowania od ubezpieczyciela lub otrzymania przez leasingodawcę odmowy wypłaty odszkodowania, o czym leasingodawca powinien niezwłocznie zawiadomić leasingobiorcę. Z chwilą zawiadomienia leasingobiorcy o dokonaniu wypłaty lub odmowie wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela odszkodowanie umowne, zmniejszone o kwotę uzyskanego odszkodowania od ubezpieczyciela, staje się wymagalne w całości. Ewentualną nadpłatę wynikającą z już zapłaconych zaliczek leasingodawca zwraca leasingobiorcy. Ponieważ ryzyko uszkodzenia samochodu obciąża leasingobiorcę oraz koszty ubezpieczenia ponosi leasingobiorca, w przypadku gdy leasingodawca otrzyma od ubezpieczyciela odszkodowanie w wysokości przewyższającej kwotę odszkodowania umownego, dokonuje zwrotu tej nadwyżki na rzecz leasingobiorcy. 
   
Szkody komunikacyjne są zaliczane do zdarzeń pośrednio związanych z działalnością operacyjną jednostki. Dlatego zarówno koszty związane z usunięciem szkody, jak i przychód z tytułu otrzymanego odszkodowania od ubezpieczyciela sa rozliczane w księgach rachunkowych leasingobiorcy jako pozostałe koszty i przychody operacyjne (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości). Oprócz tego należy przestrzegać zasady wymienionej w art. 7 ust. 3 ww. ustawy, stawiającej wymóg ustalania oddzielnie przychodów i związanych z nimi kosztów, a więc zakazującej ich kompensaty. Stąd w razie uszkodzenia samochodu koszty jego naprawy należy zaliczyć w momencie ich poniesienia do pozostałych kosztów operacyjnych, natomiast odszkodowanie od ubezpieczyciela w momencie otrzymania decyzji o jego przyznaniu do pozostałych przychodów operacyjnych. Natomiast w razie całkowitego uszkodzenia samochodu, powodującego wygaśnięcie umowy leasingu, kwotę odszkodowania umownego należy ująć w ewidencji księgowej z chwilą wezwania do jego zapłaty przez leasingodawcę jako zmniejszenie zobowiązania długoterminowego z tytułu leasingu finansowego. 
 
 Przykład 
Samochód użytkowany na podstawie umowy leasingu finansowego uległ wypadkowi drogowemu. Leasingobiorca poniósł koszty naprawy powypadkowej w kwocie 1000 zł plus VAT (22 proc.) 220 zł. Faktura VAT została wystawiona przez warsztat samochodowy na leasingobiorcę. Samochód posiadał ubezpieczenie dobrowolne AC. Odszkodowanie od ubezpieczyciela z tytułu szkody częściowej wyniosło 1000 zł. Ubezpieczyciel dokonał przelewu na konto bankowe leasingodawcy, a leasingodawca na konto leasingobiorcy. 
Przykład
W trakcie trwania umowy leasingu finansowego samochód został całkowicie zniszczony podczas wypadku drogowego. Samochód był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem AC. Umowa leasingu wygasła z dniem otrzymania przez leasingodawcę od ubezpieczyciela oświadczenia, że naprawa samochodu jest ekonomicznie nieuzasadniona. Odszkodowanie umowne na rzecz leasingodawcy ustalono w wysokości 15 000 zł. Odszkodowanie od ubezpieczyciela z tytułu szkody całkowitej wyniosło 25 000 zł. Nadwyżka odszkodowania od ubezpieczyciela nad odszkodowaniem należnym leasingodawcy w kwocie 10 000 zł została zwrócona na konto leasingobiorcy. Wartość samochodu w dniu zawarcia umowy leasingu wynosiła 50 000 zł. W chwili wygaśnięcia umowy samochód został spłacony w wysokości 35 000 zł, a jego dotychczasowe umorzenie wyniosło 20 000 zł. 
Edyta Rutkowska
 
Podstawa prawna
art. 3 ust. 1 pkt 32, art. 7 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. DzU z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.)
 
źródło: e-podatnik.pl
 
 

   
powrót